Ned. Hervormde Kerk

 

Beschrijving van Nederduits Gereformeerde Kerken (later Hervormde Kerken) waar mijn voorouders

 en hun familie zijn gedoopt

De kerken zijn op alfabet en plaats opgenomen  

 

Afbeeldingen van de kerken

Hervormde Andrieskerk (oorspronkelijke Sint-Andrieskerk) te Amerongen

Aan het eind van de 12e eeuw en het begin van de 13e eeuw werd de voorganger van de huidige kerk gebouwd. Het was vermoedelijk een romaans tufstenenkerkje (zaalkerkje). De tufstenen travee (gewelfvak tussen twee gordelbogen, in het middenschip van een kerk) dateert van rond 1200. In de 15e eeuw werd de Utrechtse heuvelrug geteisterd door invallen van Gelderse troepen. De Andrieskerk werd hierbij zwaar beschadigd. In de tweede helft van de 15e eeuw werd de door brand vernielde kerk herbouwd in een laatgotsche driebeukige pseudobasiliek. De oude toren bleef gehandhaafd, maar werd ingebouwd. De drie beuken werden afgedekt met een houten tongewelf. Nadat de toren werd voltooid in 1527 werd het oude koor vervangen door een hoger koor met aan de noordzijde de sacristie en dateert van rond 1552. Er is heeft restauratie plaatsgevonden tussen 1884-1886 waarbij nogal wat veranderingen zijn aangebracht.

Ook is de kerk gerestaureerd tussen 1948-1953 en 1990-1992.

Het orgel (1862) in de Andrieskerk is gebouwd door de firma Bätz-Witte. Het orgel verkeerd nog in vrijwel de oorspronkelijke staat.

   
Amstelkerk te Amsterdam          

De Amstelkerk is een van oorsprong Protestantse houten kerkgebouw in Amsterdam. De kerk is gelegen op het Amstelveld in het centrum van Amsterdam en is tussen 1668-1670 gebouwd als onderdeel van de tweede aanleg van de grachtengordel. Het ontwerp is van Daniël Stalpaert. Het zou een tijdelijke kerk worden (men noemde het daarom ook 'preekschuur', waarbij men zich voornam om "het plein of veld aan die Kerk egter groot genoeg te laaten, om op het zelve, t'eenigen tyde, eene steenen Kerk te konnen zetten. Bron: Bureau Monumenten en Archeologie.  De kerk heeft een vierkant grondplan van 28,3 x 28,3 meter dezelfde maat als de Oosterkerk.

Het monumentale en gerestaureerde Bätz-orgel fuctioneert nog en is een lust voor het gehoor en oog. Het is gebouwd in 1843 door J. Bätz en Comp. te Utrecht.

   
Eilandskerk te Amsterdam

Op het Bickerseiland werd al vroeg een haven aangelegd. Er stond vanaf 1660 een van oorsprong Protestantse driebeukige houten kerk, die omstreeks 1736 werd vervangen door een stenengebouw. Toen de Eilandskerk in 1939 werd gesloten wegens bouwvalligheid en in 1950 werd afgebroken, zijn de zerken gebruikt voor de restauratie van de vloer van de Martinikerk in Bolsward. Sommige delen kwamen terecht in een restaurant op de Haarlemmerstraat terecht. De oorzaak van de afbraak moet gezocht worden in de spoorlijn die in 1879 werd aangelegd en vlak langs de Eilandskerk liep. De weke bodem bood geen weerstand tegen het gedreun van de treinen en de kerk zakte langzaam scheef. Men heeft door de toren af te breken getracht het gewicht te verminderen, maar dat hielp niet.

Het Knipscheer-orgel uit 1844 is, weliswaar sterk gewijzigd terug te vinden in de Gereformeerde Kerk van Strijen.

   
Nieuwe Kerk te Amsterdam

De Nieuwe Kerk staat naast het Paleis op de Dam. Tussen de kerk en het Paleis loopt de Mozes en Aäronstraat. Vroeger liep deze straat tussen het voormalige Stadhuis en Nieuwe Kerk. Het Stadhuis (Mozes) en de Kerk (Aäron).Toen de Oude Kerk te klein werd heeft men besloten om een nieuw kerk te bouwen. Rond 1380 is men hieraan begonnen en verkreeg men op 15 november 1408 toestemming van de Bisschop van Utrecht voor een zelfstandige parochie. In de eerste fase zijn het koor en dwarsschip gerealiseerd. Tijdens de stadsbranden van 1421 en 1452 liep de bouw ernstige vertraging op, alhoewel de kerk zelf weinig schade opliep. De zijbeuken en middenbeuk werden verhoogd in de tweede helft van de 15e eeuw, en een aantal kapellen werd toegevoegd. Tenslotte werd tussen 1538 en 1544 het noordertransept verhoogd tot dezelfde hoogte als het zuidertransept. In 1645 werd de kerk toch getroffen door een grote brand. De kerk werd toen hersteld in gotische trant. Beroemd zijn het koperen koorhek uit 1645 in de classicistische stijl de preekstoel uit 1649 -1664.

Het grote orgel is uit 1655, vermoedelijk ontworpen door Jacob van Campen. Sinds koning Willem I in 1814 zijn eed aflegde in de Nieuwe Kerk, worden alle Nederlandse vorsten in de Nieuwe Kerk ingehuldigd.

 

   
Noorderkerk te Amsterdam

De Noorderkerk is gebouwd tussen 1620 en 1623 in de vorm van een Grieks kruis, waarbij in de  driehoekige oksels dienstwoningen zijn gebouwd en is prachtig gelegen in het hart van de Jordaan op de Noordermarkt. Het is een ontwerp van Hendrick de Keyzer (1565-1621). De kleine vieringtoren is het werk van stadstimmerman Hendrik Jacobsz Staets en de stadsmetselaar Cornelis Danckerts. Deze vaklieden hebben na de dood van Hendrick de Keyzer samen met diens zoon het werk voltooid, wat wijst op de grote betrokken van het stadsbestuur. De Noorderkerk was een van de eerste Protestantse kerken die werd gebouwd. De kerk is tussen 1993 en 1998 gerestaureerd, grotendeels door de gemeente Amsterdam en het Rijk die nu de kerk ook gebruiken voor allerlei activiteiten. Maar het hoofddoel is de Protestantse Noorderkerkgemeente die elke zondag de deuren opent voor de velen die de diensten bezoeken.

Het orgel is gebouwd in 1849 door H. Knipscheer uit Amsterdam. In 1877/1878 en 1906 en 1951 en 1978 zijn er restauraties uitgevoerd. Maar in 1995 restaureert de firma Flentrop de balgen, waarna in 2005 door de firma Flentrop een algehele restauratie wordt uitgevoerd waarbij ook de mechanische speeltractuur gereconstrueerd wordt.

 

   
Oosterkerk te Amsterdam

De Oosterkerk is een van oorsprong Nederlands-Hervormde Kerk en is gebouwd in de periode 1669 en 1671 naar een ontwerp van architect Adriaan Dortsman met medewerking van Daniël Stalpaert. Het vroedschap van Amsterdam besloten twee kerken te bouwen, de Oosterkerk en de Eilandskerk. Beiden houten gebouwen zouden in de toekomst door stenen kerken worden vervangen. De oude Oosterkerk is later vervangen door een stenen kerk, echter niet op de oorspronkelijke plaats op het Rapenburg maar op de Wittenburg. De kerk is als een vierkant gebouwd, door pijlers met bogen verbonden, verdeeld in een gelijkarmig kruis. De klok is gemaakt door Pieter Hemony in 1671.

Het orgel is gebouwd door Van Oeckelen in 1871. In 1963 werd de kerk gesloten wegens bouwvalligheid en in 1969 kwam de Oosterkerk in het bezit van de gemeente Amsterdam en werd de kerk grotendeels in historische staat hersteld. De gemeente wilden eerst de kerk afbreken voor grootschalige woningbouw, maar door optreden van de buurtbewoners is dat uiteindelijk niet gebeurd

 

   
Oude Kerk te Amsterdam

De Oude Kerk is het oudste gebouw van Amsterdam en staat op het Oudekerksplein. De kerk werd waarschijnlijk in 1306 gewijd aan de heilige Nicolaas, bisschop van Myra, door de bisschop van Utrecht Guy de Avesnes. Op de plaats waar de Oude Kerk staat, stond in de 13e eeuw een kleine houten kapel met een begraafplaats. In de 13e eeuw werd de houten kapel vervangen  door een stenen zaalkerk. Na 1300 bouwden de Amsterdammers een ruime hallenkerk, een driebeukig gebouw met smalle, maar even hoge zijbeuken en een klein koor, waarschijnlijk in romaanse stijl. Voor zover bekend de eerste hallenkerk in Nederland. De toren werd gebouwd op de plaats van de huidige. Rond 1330 wordt het kleine koor vervangen door een ruimer, éénbeukig koor. In 1330-1350 worden de smalle zijbeuken vervangen door brede zijbeuken en begint de kerk te lijken op de nu nog bestaande. In de volgende eeuwen wordt flink gewerkt aan de vergroting van de kerk. Twee kapellen worden aangebouwd. In de 16e eeuw is de kerk verhoogd. In 1951 is de kerk gesloten i.v.m problemen met de fundering. Daarna heeft een 24 jaar durende restauratie plaatsgevonden. In 1994/1998 is de kerk opnieuw gerestaureerd.

Het orgel is gebouwd door Christian Vater en door Johann Casper Müller fors uitgebreid. De organist was toen Conrad Friedrich Hurlebusch, collega en zakenrelatie van Johann Sebastian Bach.

 

 

   
Oudezijdskapel (Sint Olofkapel) te Amsterdam                     

De één na oudste (na de Oude Kerk) kerk in Amsterdam. Met een zeer uitgebreide historie. De eerste Sint Olofkapel werd tussen 1440 en 1450 gebouwd tegen een grote stadspoort aan. In 1618 is deze poort afgebroken, maar de vroegere doorgang heet nog steeds Sint Olofspoort. Driebeukige hallenvormige kapel met onregelmatige, nagenoeg vierkant grondoppervlak, wat is ontstaan door geleidelijke uitbreiding van een vijftiende-eeuwse kerk in het zuidwestelijk deel. Uiteindelijke vorm in Gotische trant 1645. Aan de Nieuwebrugsteeg drie topgevels met hoge vensters, de meest westelijke nog middeleeuws en twee gelijke portalen, die echter 1620 en 1671 zijn gedateerd. aan de Zeedijk twee dergelijke topgevels, een klassiek portaal (in 1645 hierheen overgebracht). In 1602 werd de kapel overgedragen aan de protestanten die er hun diensten hielden (tot 1912) en sindsdien sprak men van de Oudezijdskapel. In 1964 werd de kapel in opdracht van de gemeente Amsterdam gesloten wegens instortingsgevaar. In 1966 brandde de kapel vrijwel geheel af. Jarenlang werd de omgeving ontsierd door de ruïne. In 1991 kocht de gemeente Amsterdam de ruïne voor een symbolisch bedrag van 1 gulden. De restauratie kwam eindelijk opgang na een gebruikovereenkomst met het Barbizonhotel en de kapel dient nu als congrescentrum.

 

 

 

 

 

 

 

   
Westerkerk te Amsterdam

De van oorsprong Ned. Hervormde Kerk is tussen 1620 en 1631 gebouwd naar her ontwerp van bouwmeester Hendrick de Keyser (1565-1621). De kerk is onder leiding van zijn zoon Pieter de Keyser (1595-1676) voltooid en op 8 juni 1631 in gebruik genomen. De kerk heeft een lengte van 58 meter en een breedte van 29 meter. Het aan de zijden van het hoge middenschip de lagere zijbeuken. De driekeurige basiliek heeft een rechthoekig plattegrond met twee transepten van gelijke afmetingen, waardoor de plattegrond de vorm van twee met elkaar verbonden Griekse kruisen kreeg. De toren (Westertoren) staat aan de westzijde van het middenschip en vormt een geheel met de kerk. De romp van de toren is van baksteen. De bovenbouw bestaat uit drie, in grootte afnemende verdiepingen. Het eerste deel is van zandsteen. De twee bovenste delen zijn van hout en bekleed met beschilderd lood. Het is tevens de hoogste kerktoren van Amsterdam 87 meter met op de spits de keizerskroon van 1637.  

Het hoofdorgel is gebouwd door Roelof Barentszn Duyschot en Johannes Duyschot en werd opgeleverd in 1686. In 1727 werd het orgel door Christian Vater, uitgebreid met een brede klavier. Na vele wijzigingen in de loop van de jaren, werd het orgel tussen 1989 en 1992 herbouwd door de firma Flentrop uit Zaandam. Vlak bij de kerk bevindt zich het Achterhuis waar Anne Frank wooonde. 

 

   
Zuiderkerk te Amsterdam

De Zuiderkerk is de eerste voor de protestantse eredienst ontworpen kerk in Amsterdam en staat nabij de Sint Antoniesbreestraat  (wat genoemd werd de Jodenbuurt). De kerk is gebouwd tussen 1603 en 1611. Het ontwerp is in de renaissancestijl en is ook gebouwd door Hendrick de Keyser. Toen Hendrick de Keyser in 1621 overleed, werd hij in de Zuiderkerk begraven. Zijn grafsteen is nog steeds aanwezig. De kerk is een pseudo-basiliek en ook weer een hoog middenschip met twee lagere zijbeuken. De topgevels zijn zeer rijk gedecoreerd. Ongebruikelijk (zeker in die tijd) zijn echter de rechthoekige ramen. Sinds 1921 worden er geen kerkdiensten meer gehouden. De kerk werd in 1970 gesloten wegens bouwvalligheid. Tussen 1976 en 1779 werd de kerk gerestaureerd. Wie door het Zuiderkerkhofpoortje (met de twee schedels en doodsbeenderen) loopt, komt op het Zuiderkerkhof het plein rond de kerk. Het kerkhof bestaat al lang niet meer. Tijdens de hongerwinter (1944-1945) werden overleden Amsterdammers hier tijdelijk opgeslagen, u leest het goed "opgeslagen",  in afwachting van hun begrafenis, door het groot aantal sterfgevallen. In die periode was hout ook heel schaars d.w.z. dat er niet voor iedereen kisten waren. De kerk is nu een expositieruimte voor het Nationaal Historisch Museum.

 

   
Hervormde Kerk te Blaricum (Nh)

De Hervormde kerk van Blaricum is een eenbeukige kerk met toren uit het einde van de vijftiende of begin van de zestiende eeuw. In 1934 is er een balustrade tijdens de restauratie aan de toren toe, eigenlijk naar het voorbeeld van de kerk te Huizen. Op een kaart van 1520 staat al een kerk die zelfs groter is dan van Bussum en Huizen. In de oudste klok van de kerk staat het jaartal 1512. Op 26 maart 1634 werd de kerk zwaar beschadigd door brand maar werd weer gerestaureerd. Men heeft nog geprobeerd in de periode van de Franse tijd de kerk weer te laten overnemen door de Rooms-Katholieken, maar die wilden niet, vermoedelijk vanwege het achterstallig onderhoud. In 1869 volgt er weer een restauratie en in 1934 vindt de tot nu toe laatste restauratie plaats. Het kerkhof links en rechts naast de kerk, op de foto ziet links van de kerk een soort familie kerkhof, omdat er hoofdzakelijk alleen maar familieleden begraven zijn. Het aantal wordt inmiddels minder vanwege het ruimen van de graven. (dat is jammer, want er waren graven van voor de oorlog bij). Zo gaat er dus veel erfgoed verloren.

Het orgel is in 1934 gebouwd door H.W. Flentrop en het is een tweeklaviers pneumatisch orgel met vrij pedaal en 22 registers.

Hervormde Kerk te Elst (Ut) 

De Nederlands Hervormde Kerk is gebouwd in 1819. Opvallend in deze kerk is de bekapping, die op dezelfde manier is gebouwd als de kap van de tabaksschuren in de omgeving.

Binnen in de kerk is een booggewelf (halfrond dak) te zien met prachtige beschilderingen. Het oude pijporgel is omstreeks 1865 aangeschaft.

Het is een eenvoudig zaalgebouw, zadeldak met klokketorentje, steen boven de ingang 1819. Spitsboogramen en steunberen. Eenklaviers orgel gemaakt door de fa. Bakker & Timmenga uit Leeuwarden in 1918 gemaakt voor de Gereformeerde kerk te Bozem (Frl) en in 2002 aangekocht voor Elst.

 
Hervormde Johanneskerk te Laren (Nh)

De Johanneskerk is de oudst bewaarde kerk van Laren. Deze werd gebouwd in 1521 als Rooms-Katholieke kerk. Sinds de refomatie is de kerk ingebruik voor de Protestantse eredienst als Nederlands Hervormde Kerk. Het interieur heeft een eenvoudig tongewelf en nog houten banken. Op de balk in de triomfboog rechts boven de preekstoel staat"Dies Lambertus 1521", ofwel "ingewijd op Sint Lambertus 1521". De datum voor Sint Lambertus is 17 september. Het houten beeld van Johannes de Evangelist werd door de gemeente Laren weer terug gegeven aan de kerk. Het beeld dateert uit de 16de eeuw en was afkomstig uit deze kerk, maar sierde jarenlang de kamer van de burgermeesters. Het koor is afgebroken in verband met de verbreding van de weg. De kerk is in 1995 opnieuw gerestaureerd.

Het orgel is in 1946 -1947 vervaardigd door fa Spanjaard. De firma Strubbe voerde in 1981 een restauratie uit en dat is opnieuw gedaan in 1996 door de fa Boogaard. Het orgel is mechanisch en heeft 10 stemmen.

   
Michaëlskerk te Leersum

De Michaëlskerk (genoemd naar de aartsengel Michaël) werd rond het jaar 1300 gebouwd in Romaanse stijl. Het schip is het oudste deel en bestaat uit bakstenen en een bijbehorend smal rechtgesloten koor. Omstreeks1500 werd de toren gebouwd, een slanke toren, boogfries onder de spits. De kerk is noordwaarts uitgebreid met één transept en in 1937 hersteld. Binnen staat er een preekstoel uit 1676. De familie Van Zuylenstein werden onder het koor in een grafkelder begraven. De heer Van Zuylenstein en zijn opvolgers hadden het recht om een predikant van de "Gereformeerde religie" te benoemen. Maar daar stond tegenover dat er verwacht werd, dat er financieel door de familie Van Zuylenstein werd bijgedragen en voor de pastorie zorgden. De uitbouw waar de jongens voor staan is het consistorie.   

Het orgel is in 1971 gebouwd door de firma gebr. Reil uit Heerde en in 1998 gereinigd en opnieuw geïntoneerd. De subbas is afkomstig uit het vorige orgel. (Spiering 1947).

Hervormde kerk te Ommeren (Gld

Het oudste deel van de huidige kerk is de zuidmuur van het schip en de pijlers en de bogen van de noordmuur: waarschijnlijk dertiende eeuws. In de vijftiende eeuw kreeg de kerk een nieuw koor. Uit het kerkarchief blijkt dat er tussen 1706 en 1710 een nieuwe haan op de toren geplaatst is, is in 1727 reparatiewerk aan het dak uitgevoerd en is de kerk in 1765 gerestaureerd. In 1825 vonden weer herstelwerkzaamheden plaats. De toren was zo bouwvallig dat die gesloopt werd en in 1848 door een nieuwe vervangen. In 1894 werden de muren van het schip bepleisterd en in 1908 kreeg het schip zijn huidige vorm. Door het afbikken van alle kalklagen in 1899 gingen de schilderingen helaas verloren. Achter de kalklaag werd een kast gevonden met daarin fragmenten van gebrandschilderd glas, o.a. een ruitje met een deel van een wapen. 

Het orgel met één klavier en vrij pedaal is afkomstig uit de Hervormde kerk uit Laren (Gld) en geplaatst in 1984. In 1870 gemaakt door F. Leichel. 

 

Koepelkerk te Renswoude   

De Ned. Hervormde Koepelkerk is door Jacob van Campen tussen 1639 en 1641 gebouwd. Het is een centraliserende bouw. De kerk werd gebouwd in opdracht van de toenmalige heer van Renswoude, Johan van Reede. De plattegrond is gevormd door een Grieks kruis met ondiepe armen. De kruising rijst boven de armen omhoog als achtzijdige koepel op vierkante onderbouw. Inwendig: houten architraven (hoofdbalk van een gebouw) die de onderbouw van de kruisingskoepel dragen rustend op pilasters, tegen de inspringende hoeken en zuilen. Daartussen goed oud meubilair, preekstoel en banken; wapenborden.

Het  orgel werd gebouwd in 1937 door de firma J. de Kolff en Zn. (Utrecht). Het is een gebruikt 19e eeuws instrument, mogelijk van de hand van C.F.A. Naber. De Kolff plaatst het achter een nieuw front en voegt een vrij pedaal toe. In 1997 restaureert de firma M.K. Koppejan en Zn. (Ederveen) het orgel maar plaatst er een ander front voor, dat vroeger toebehoorde aan het voormalige orgel van de Hervormde Kerk te Oud-Loosdrecht.

   
Cunerakerk te Rhenen

De Cunerakerk is de voornaamste kerk te Rhenen. Het is een relatief grote kerk, ontstaan dankzij het feit dat Rhenen in de Middeleeuwen een belangrijk bedevaartsoord was. De pelgrims kwamen op de relieken van de heilige Cunera af. De eerste kerk was gewijd aan Petrus, en al voor de elfde eeuw gesticht zijn. In de elfde eeuw moet de kerk aan Cunera gewijd zijn, van wie een legende verhaalt dat zij aan het hof van koning Radboud te Rhenen vertoefd had. Van de tegenwoordige kerk dateren het éénbeukige koor en het dwarsschip uit de eerste helft van de vijftiende eeuw. Het schip is in de tweede helft van die eeuw vergroot tot een driebeukige hallenkerk. De toren (81,8 meter hoog) werd gebouwd tussen 1492 en 1531 en verwant aan de Onze Lieve Vrouwetoren te Amersfoort in een vrije navolging van de Domtoren te Utrecht. Het is een van de mooiste laatgotische scheppingen in Nederland. Vanaf 1580 is de kerk in gebruik als Ned. Hervormde Kerk. De relieken van Cunera raakten verspreid. Na diverse branden werd de kerk en de toren opnieuw in 1940 en 1945 door oorlogsgeweld zwaar beschadigd en is in 1968 opnieuw gerestaureerd. Sommige koorbanken zijn nog uit 1570.

Het orgel is gebouwd in 1957 door de firma Van Vulpen Orgelbouw uit Utrecht. Het is een zogenaamd Neo-barok orgel, wat inhoudt dat het helder en boventoonrijk klinkt.